Kierowanie rowerem w stanie nietrzeźwości – co mówi art?

Kierowanie rowerem w stanie nietrzeźwości to wykroczenie z art. 87 § 1a Kodeksu wykroczeń, za które grozi kara aresztu od 5 do 30 dni albo grzywna w wysokości co najmniej 2500 zł. Jazda po użyciu alkoholu podlega natomiast art. 87 § 2 i wiąże się z niższą dolną granicą grzywny. W dalszej części wyjaśniamy, jakie progi decydują o kwalifikacji czynu i kiedy rowerzysta może odpowiadać jak kierowca pojazdu mechanicznego.

Czy jazda rowerem po alkoholu to przestępstwo czy wykroczenie?

Rower w polskim prawie nie jest pojazdem mechanicznym. Oznacza to, że osoba kierująca jednośladem pod wpływem alkoholu lub podobnie działającego środka nie popełnia przestępstwa z art. 178a Kodeksu karnego, które dotyczy wyłącznie pojazdów mechanicznych. Zamiast tego ponosi odpowiedzialność za wykroczenie na podstawie przepisów Kodeksu wykroczeń.

Za pojazd mechaniczny Sąd Najwyższy w wyroku z 25 października 2007 r. (sygn. III KK 270/07) uznał pojazd zaopatrzony w silnik, który go porusza – samochód, motocykl, motorower, lokomotywę czy tramwaj. Do pojazdów innych niż mechaniczne zalicza się natomiast:

• rower,
• wózek inwalidzki,
• rikszę,
• hulajnogę,
• deskorolkę,
• pojazd zaprzęgowy.

Odmiennie wygląda sytuacja motorowerzysty. Motorower ma silnik i jest traktowany jak pojazd mechaniczny, więc jego kierowca odpowiada z art. 178a Kodeksu karnego, a nie za wykroczenie. Status hulajnogi elektrycznej bywa natomiast przedmiotem dyskusji, choć orzecznictwo coraz częściej traktuje ją surowo.

Jakie stężenie alkoholu decyduje o karze?

Podstawą rozróżnienia między łagodniejszym a surowszym traktowaniem rowerzysty są progi określone w art. 46 ust. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wynik badania alkomatem podawany jest najczęściej w mg/dm3, natomiast we krwi w promilach.

Stan po użyciu alkoholu

Ten stan zachodzi, gdy zawartość alkoholu we krwi wynosi od 0,2 do 0,5 promila lub w wydychanym powietrzu od 0,1 do 0,25 mg/dm3. To właśnie on odpowiada art. 87 § 2 Kodeksu wykroczeń i wiąże się z mniej dotkliwymi konsekwencjami finansowymi.

Stan nietrzeźwości

O stanie nietrzeźwości mówimy, gdy stężenie przekracza 0,5 promila we krwi lub 0,25 mg/dm3 w wydychanym powietrzu. Taka wartość uruchamia art. 87 § 1a, który przewiduje wyższą dolną granicę grzywny i dłuższy możliwy areszt.

Jak przeliczyć wynik z alkomatu?

Większość urządzeń policyjnych pokazuje wynik w mg/dm3. Aby otrzymać promile, należy pomnożyć tę wartość przez 2,1. Przykładowo 0,20 mg/dm3 to około 0,42 promila – wciąż stan po użyciu alkoholu, a nie stan nietrzeźwości.

Jakie kary grożą rowerzyście za jazdę pod wpływem alkoholu?

Konsekwencje zależą od stanu, w jakim znajdował się rowerzysta. Niższe stężenie oznacza mniejszą dolną granicę grzywny, ale górna granica pozostaje taka sama.

W praktyce najczęściej dochodzi do ukarania mandatem, a nie aresztem. Kara aresztu pojawia się przy rażącym naruszeniu, stworzeniu zagrożenia lub powtórnym złamaniu przepisów.

Zakaz prowadzenia pojazdów niemechanicznych

Przy obu wykroczeniach sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne, czyli między innymi roweru. To środek fakultatywny, więc sąd ma wybór, ale orzeczony zakaz wolno egzekwować. Złamanie go wiąże się z odpowiedzialnością z art. 244 Kodeksu karnego, który przewiduje do 3 lat pozbawienia wolności.

Wpis do Krajowego Rejestru Karnego

Wykroczenie z art. 87 k.w. co do zasady nie jest wpisywane do rejestru karnego. Wpis pojawia się tylko wtedy, gdy sąd wymierzy karę aresztu, a nie grzywnę lub mandat.

Czy można stracić prawo jazdy za jazdę rowerem po alkoholu?

Utrata prawa jazdy kategorii B nie grozi za kierowanie rowerem, nawet w stanie nietrzeźwości. Sąd Najwyższy w wyroku z 15 lutego 2018 r. (sygn. II KK 30/18) uznał, że za prowadzenie pojazdu niemechanicznego nie wolno orzekać zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Sąd Najwyższy stwierdził, że zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych za jazdę rowerem byłby niewspółmiernie surowy.

Oznacza to, że w przypadku rowerzysty sąd może co najwyżej orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne. Prawo jazdy kategorii B, C czy D pozostaje nienaruszone.

Kiedy prowadzenie roweru nie jest kierowaniem?

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 8 grudnia 1960 r. (VI KO 64/60) prowadzenie pojazdu wymaga wprawienia go w ruch. Dlatego pijany rowerzysta, który nie jedzie, a jedynie prowadzi jednoślad pieszo, nie popełnia wykroczenia.

Pieszy prowadzący rower

Sam fakt przemieszczania się z rowerem nie musi oznaczać kierowania. Osoba, która idzie i prowadzi jednoślad obok siebie, jest traktowana jako pieszy. Takie zachowanie nie wyczerpuje znamion art. 87 k.w.

Pchanie i holowanie

Inaczej wygląda sytuacja, gdy ktoś pcha samochód i jednocześnie obraca kierownicą albo siedzi w holowanym pojeździe. Wtedy sądy często uznają to za prowadzenie pojazdu. Nie dotyczy to jednak zwykłego pchania roweru z boku.